مقدمه
هرپس یک بیماری ناشی از خانوادهای از ویروسهاست. ما به آن تبخال میگوییم و نوع دهانی یا دماغیاش را تقریبن همه دیده اند. اما آنچه که من را واداشت تا درمورد هرپس تحقیق کنم، تبخال از نوع تناسلی اش بود، بیماری ویروسیاي که به راحتی از شخصی به شخص دیگر منتقل میشود، درمان ندارد و معمولن تا آخرعمر مهمان بدن میزبانش هست. نکتهی خیلی جالبتر اینکه این بیماری یک اپیدمی جهانی به حساب می آید، بر مبنای آمار مختلف، پنجاه تا نود درصد (45 میلیون نفر بر مبنای آمار مرکز پیشگیری و کنترل بیماریهاي امريكا) از امریکاییهای بالغ حامل آنتی بادی آن هستند (یکی از ملاکهای وجود ویروس در بدن) و البته میتوان حدس زد که در بقیه جهان هم نباید وضع بهتری وجود داشته باشد.
تبخال تناسلی کشنده نیست، اما از نظر فیزیکی دردناک و از نظر روانی بسیار آزاردهنده است. فرد مبتلا، در دوره عود، علاوه بر زخمهای آزار دهنده، دچار پشیمانی، شرمندگی و انزوا می شود. این بیماری و البته تمام بیماریهای مقاربتی، صرفنظر از جنبهی سلامتی، اهمیت روانی دارند، چون اکثر افراد مبتلا، دچار احساس کثیف بودن و آسیب دیدگی منجر به سقوط عزت نفس و اعتماد به نفس میشوند.
عملكرد
معمولن در افراد مبتلا، ویروس در ناحیهی اولیه ورود و ابتلا باقی می ماند، یعنی اگر در ناحیه تناسلی بوده باشد، عود بیماری و همچنین انتقال آن از همان منطقه می باشد و اگر تبخال دهانی باشد، در همان منطقه ی صورت به فعالیت خود ادامه می دهد. ویروس هرپس مثل خیلی ویروس های دیگر از طریق هرنوع زخم و ترشحات بدنی قابل انتقال است. هرپس در واقع دو ویروس بسیار مشابه دارد HSV1 – HSV2 که تفاوت عمده آن ها در منطقه مورد علاقه شان برای فعالیت است. هرپس نوع 1 (میهمان 80 درصد امریکایی ها) معمولن مرتبط به منطقه دهانی و هرپس نوع 2 بیشتر متمایل به ناحیهی تناسلی ست. اما به هر حال هر دونوع ویروس ممکن است در هر دوناحیه مستقر یا فعال شوند و جالب اینجاست که بعد از ورود در همان منطقه می مانند و خود به خود از کمر به پایین یا برعکس مهاجرت نمی کنند. هرپس می تواند از طریق هرنوع آسیب دیدگی پوستی به بدن فرد دیگر منتقل شود، اما امکان نفوذ آن از طریق پوست سالم تقریبن غير ممكن است. در واقع فرد دریافت کننده باید ویروس را به محلی مرطوب و گرم در بدن خودش منتقل کند، بنابراین با شستن دست یا عضو آلوده شده، می توان از انتقال آن به محل مناسب برای میزبانی جلوگیری کرد.
هر دونوع ویروس، باعث ایجاد زخم، جوش یا علائم دیگر پوستی در دورهی عود می شوند که در بعضي افراد بسیار ناچیز و در بعضی دیگر ممکن است بسیار حاد باشد به شکلی که اولین حمله ممکن است با تب یا درد کل بدن همراه باشد. زخمها معمولن در ناحیه ی دهانی و یا روی آلت، اطراف دهانه واژن یا حتا داخل آن شکل می گیرند. همچنین ورود ویروس به بدن می تواند بدون هیچ علامتی رخ بدهد و نداشتن جوش یا زخم یا تبخال، تضمینی برای ناقل نبودن نیست. حتا ممکن است شما یک دورهی عود را با یک جوش در زیر ناف گذرانده و هرگز متوجه آن نشده باشید.
ویروس بعد از اولین حمله از طریق اعصاب به نخاع می رود و همانجا آرام می گیرد، در واقع بیماری حالت ساکت (کمون) خود را آغاز می کند. بعضی افراد یک یا دوبار در کل عمر و برخی به صورت مکرر دچار عود هرپس می شوند. تکرار حمله ی ویروس نوع 2 (تناسلی) معمولن بیشتر از نوع 1 است.
تبخال و انواع س-کس
بدن افرادی که یکبار تبخال دهانی را تجربه کرده اند و ناقل ویروس نوع یک هستند، آمادگی کاملی برای دفاع دارد، به همین دلیل، اگر پیرو س-کس دهانی ویروس نوع یک از طرف پارتنر به منطقهی تناسلی این افراد وارد شود، بدن به کمک آنتی بادی هایی که قبلن ساخته و ذخيره کرده است، بلافاصله امکان مانور ویروس را می گیرد و احتمال ابتلای تناسلی به آن خیلی کم می شود. اما درمورد افرادی که هرگز تبخال را تجربه نکرده اند، س-کس دهانی می تواند منجر به تبخال تناسلی بشود.
مبتلایان به تبخال تناسلی در سال اول معمولن دچار 4 تا 5 دوره ی عود می شوند، اما از سال دوم به بعد، دوره های بیماری پرفاصله تر و آرام تر اتفاق می افتد. شروع دورههای عود معمولن علائمی مانند سوزش یا خارش در ناحیه ی تناسلی دارد که گاهی به همین مقدار محدود شده و فروکش می کند. دورههای بازگشت بیماری بدون هیچ دلیلی رخ می دهند، اما محققان معتقدند این دورهها با فشار روانی یا عصبی یا بیماریهای دیگر و همچنین ضعف عمومی مرتبطند. همچنین س-کس خشن یا منجر به آسیب ناحیهی تناسلی ممکن است منجر به عود بیماری شود.
انتقال از طریق س-کس
تبخال تناسلی از طریق تماس مستقیم پوست با پوست یا به وسیلهی غشای مخاطی منتقل می شود، بنابراین س-کس واجینال، س-کس مقعدی، س-کس دهانی و دیگر حالت های ارتباط دو بدن در س-کس می تواند باعث انتقال آن شود. افراد مبتلا باید از ارتباط جنسی در دورهی حضور جوش ها خودداری کنند، بعد از آن هم باید از کاندوم به عنوان همان محافظ همیشگی استفاده کرد. انتقال این ویروس از طریق هوا، توالت یا حتا وان آب گرم تا به حال اثبات نشده است، اما تیغ مشترک خطر انتقال ویروس را بالا می برد، همانطوری که می تواند باعث انتقال هپاتیت یا ایدز شود.
حضور مخفیانه
در دوره ی کمون، شانس انتقال کم است، اما ویروس دوره های فعالیت بدون علامت هم دارد. در این دوره ها ویروس در سطح پوستی که قبلن فعال بوده حاضر می شود، همچنین در مقعد و ترشحات آلت مرد و زن حضور پیدا می کند بدون این که علامتی داشته باشد. عمدهی افرادی که دچار تبخال تناسلی می شوند، ویروس را در همین دوره دریافت می کنند.
درمان و پیشگیری
با وجود اینکه هیچ درمانی برای تبخال (تناسلی) پیدا نشده، اما روشهایی برای کم کردن تعداد دورههای عود وجود دارد که آثار مخرب ویروس بر زندگی را کمتر می کنند. آسیکلوویر اولین داروی هرپس در سال 1985 معرفی شده است که همچنان استفاده می شود و در داروخانه های خودمان هم به راحتی پیدا می شود. پس از آن هم دو داروی موثر دیگر ساخته شدند. آسیکلوویر و واسیکلوویر(دومين دارو با اثر بهتر)، هم برای درمان مقطعی و کاهش درد در زمان عود بیماری کارایی دارند و هم برای پیشگیری یا کم اثر کردن عود بیماری به صورت بلند مدت تجویز می شوند. معمولن بعد از اولین حمله، برای یک تا دوسال بطور روزانه باید از یکی از این سه دارو استفاده شود. بعد از این دوره، مصرف دارو محدود به زمان عود بیماری می شود.
تشخیص
تشخیص بیماری هم توسط کشت ویروسی و هم آزمایش خون انجام می گیرد، اما در صورتی که هیچ دورهی عودی اتفاق نیفتاده باشد، تشخیص اینکه ویروس موجود در خون مربوط به کدام نوع از بیماریست، مشکل خواهد بود.
روابط - ازدواج و تولید مثل
ابعاد روانی حضور هرپس در زندگی افراد بسیار اهمیت دارد. داشتن این ویروس، مثل هر بیماری دیگری، اتفاقیست که پارتنر شما حق دارد از آن باخبر باشد. از طرف دیگر شاید هرکسی (حتا با علم به این که درصد بزرگی از انسان ها حامل این ویروس هستند) حاضر نشود آگاهانه با یک انسان ناقل ارتباط جنسی برقرار کند. تحقیقات نشان میدهد اکثر زوجهای تحصیل کرده و آگاه به این بیماری، توانسته اند ارتباطشان را محفوظ نگه دارند.
از طرف دیگر، مادر مبتلا به تبخال تناسلی بهراحتی می تواند صاحب فرزندی سالم شود. او حتا می تواند با ریسکی کمتر از یک دهم درصد، زایمان طبیعی داشته باشد. برای این کار آنتی بادی هرپس را قبلن به تخمک می دهند تا جنین سالم بماند. البته در صورت ابتلای جنین به هرپس، عواقب وخیمی محتمل است: بیش از 40 درصد شانس مرگ یا آسیب مغزی. برای جلوگیری از این اتفاق، والدین در طول دورهی حاملگی تحت کنترل دائم قرار دارند.
