
يكي از خواننده هاي وبسايت آليس ( كه قبلن هم معرفي كرده بودم) در نامه اي با اشاره به آمار و ارقام متفاوت و گاه متناقضي كه درمورد شيوه ها و احتمال سرايت اچ آي وي وجود دارد، مي خواهد بداند كه شانس واقعي انتقال از يك فرد آلوده در شرايط مختلف چقدر است. اين خواننده با اشاره به برخي نتايج تحقيقات منتشر شده در نشريات پزشكي معتبر كه در خود وبسايت آليس هم به آنها اشاره شده، ضمن مقايسه دو مورد از آن نتايج، خواستار توضيح علل اين تناقض شده. با توجه به اينكه اين سوال براي خود من هم يكي از نقاط مبهمي بوده كه كسي جواب درستي براي آن ندارد، در اينجا خلاصه اي از اين پرسش و پاسخ را آورده ام:
سوال:
خواننده در سوال خود به دو گزارش متناقض اشاره مي كند:
1- تحقيقي كه در سال 1994 در بين 256 زوج دگر جنس گرا انجام شده. از 124 زوجي كه به طور مداوم از كاندوم استفاده مي كردند هيچ كدام از پارتنرهاي سالم، آلوده نشدند. از ميان 121 زوجي كه به طور مداوم از كاندوم استفاده نمي كردند، 12 نفر (نزديك به 10درصد) از افراد سالم آلوده شدند. چطور ممكن است كه فقط 10 درصد از فعاليت جنسي پرخطر بين افراد آلوده و سالم به انتقال ويروس بينجامد؟
2- در جاي ديگري آليس گفته است: در برخورد با اچ آي وي، فقط يك دخول واجينال يا مقعدي ممكن است براي انتقال كفايت كند. اما اعتقاد بر اين است كه در بيشتر موارد، تكرار خطر از طريق دخول در شرايط متفاوت و ريسك دار براي انتقال ويروس لازم است.
سوال اين خواننده اين است كه: اين "تكرار" چگونه با احتمال آلودگي مرتبط مي شود؟ يعني آيا ويروس به محض يافتن فرصت خودش را به بدن ميزبان "پرتاب نمي كند"؟
3-سوال سوم: آيا پيشاب (يا همان ترشحات روان كننده) غلظت يا توانايي مشخصي براي آلوده كردن دارد؟
جواب آليس را به صورت برگزيده ي نكات مهم خلاصه كرده ام:
1- HIV ويروس بسيار پيچيده ايست كه با مرور آمار و ارقام به راحتي مي تواند مخاطب را گيج كند.
2- استفاده از كاندوم در شرايطي كه از پيشينه آلودگي پارتنرمان بي خبريم و يا با پارتنري آلوده ارتباط داريم، يك استراتژي موفق بوده است.
3- با وجود ويرانگري كه HIV داشته است، اين ويروس در مقايسه با ويروسهاي ديگر آنچنان موثر هم نيست! (احتمالن منظور شيوه هاي انتقال است- مثلن ويروس آنفولانزا بسيار مخرب تر و فراگيرتر از HIV منتقل مي شود).
4- اين ذهنيت كه HIV به محض پيدا كردن فرصت به طرف بدن ميزبان جهش مي كند كاملن صحيح نيست.
5- شانس واقعي (عملي) براي آلودگي با فقط يك بار ارتباط جنسي حتا با فردي آلوده، هنوز زياد نيست.
6- يك مطالعه انجام شده، شانس آلودگي يك زن از طريق ارتباط واجينال با يك مرد آلوده را 1 در 1000 برآورد مي كند (اين فقط يكي از مثالهاي متفاوت و بعضن متناقض است).
7- با توجه به مشكلات انجام تحقيقات در مورد انتقال HIV اعداد متفاوتي در تحقيقات مختلف ارائه مي شود.
8- شانس انتقال با تكرار عمل جنسي زياد مي شود، با اين وجود شانس انتقال در هربار متفاوت است، براي مثال شانس انتقال زماني كه ويروس بيشتري در ترشحات آلات تناسلي يا در خون وجود دارد بالا مي رود.
9- مطالعات مي گويند شانس انتقال مرد به مرد بيشتر (چيزي بين 1 در 1000 تا 1 در 100) ولي شانس انتقال زن به مرد كمتر است.
10- در فعاليت جنسي مشخص با غشاي مخاطي آسيب پذير تر (مثل سك-س مقعدي) ويروس تمايل بيشتري به انتقال نشان مي دهد.
11- فراموش نكنيم كه اغلب تحقيقات انجام شده در امريكاي شمالي و اروپا صورت گرفته و تمركز آنها روي HIV1 بوده است. انواع ديگري از ويروس HIV با شانس انتقال متفاوت نيز در دنيا وجود دارد.
12- با توجه به يكي از تحقيقات انجام شده، در مورد گروهي كه به طور منقطع از كاندوم استفاده مي كرده اند، اين احتمال وجود دارد كه فقط 10 درصد از اين افراد به خاطر استفاده "گاهي گداري" از كاندوم به ويروس آلوده شده باشند، اما نكته مهم اينجاست: ميزان آلودگي در استفاده كنندگان دايمي كاندوم، "صفر" بوده است.
13- نكته قابل توجه ديگر اينست كه HIV در مايعات بدن آلوده وجود دارد (مثل مني، ترشحات واجينال، ترشحات دهانه، شير مادر، پيشاب، بزاق و اشك) اما ميزان تمركز (غلظت) آن در هر يك از آنها به شدت متفاوت است.
14- انتقال با هر يك از مايعات بدن از نظر تئوريك ممكن است، اما تحقيقات مي گويند "خون، شير مادر، مني، و ترشحات واجينال" داراي ميزان كافي از ويروس براي انتقال هستند.
15- ترشحات قبل از انزال (پيشاب) به HIV آلوده است، اما معمولن توانايي كافي براي انتقال را ندارد.
16- ميزان آلودگي مايعات بدن با توجه دوره هاي بيماري هم تغيير مي كند. تراكم HIV در مني و ترشحات واجينال در دوره هاي خاصي افزايش مي يابد كه شانس انتقال هم به همين نسبت بالا مي رود. اين دوره هاي خاص به زعم دانشمندان عبارتند است:
- دوره آلودگي اوليه (بلافاصله بعد از آلودگي)
- دوره هاي نهايي بيماريهاي حاصل از HIV
- زمانهايي كه بيماريهاي مقاربتي ديگري در كنار HIV وجود دارد.
17- فاكتور موثر ديگر، آمادگي بدن ميزبان براي پذيرش ويروس است. برخي از افراد به دلايل نامعيني مصونيت پيدا مي كنند.
18- از طرف ديگر، برخي بيماريهاي مقاربتي مشخص، با تحت تاثير قرار دادن آلات تناسلي، شانس انتقال را بالا مي برند.
19- گرچه انتقال HIV ممكن است نياز به تكرار ريسك داشته باشد، اما با استناد به اين موضوع اصلن نمي توان به اين برداشت رسيد كه انتقال HIV نياز به دوره زماني خاص و يا نياز به آمادگي خاصي براي پذيرش دارد، بلكه تنها معني آن اينست كه شانس انتقال 100 درصد نيست، كسي كه با شخص آلوده سك-س دارد، ممكن است بعد از يك بار، دوبار، ده بار يا صد بار ارتباط جنسي آلوده شود و با اينگه هرگز آلوده نشود.
20- دانشمندان هنوز خيلي چيزها را درمورد مكانيزمهاي آلودگي به HIV نمي دانند، اما تحقيقات در سراسر دنيا ادامه دارد.







